Η σκοτεινή πλευρά των ανθρώπων στην κρίση

Το ότι τους άλλαξε τους ανθρώπους η κρίση δεν συζητείται, είναι αυτονόητο. Χειρότεροι όμως είναι όσοι γύρισαν ανάποδα, άλλαξαν πλήρως κατεύθυνση. Βέβαια, για να αλλάξεις ρότα, πρέπει να έχεις μία κάποια ευκολία κινήσεων, αλλά συνέβη και στους απόλυτα συμπιεσμένους, στους εγκιβωτισμένους μέσα στην ανάγκη.

Η πρώτη κατηγορία είναι οι επιζήσαντες. Μικροβολεμένοι ή λίγο καλύτερα. Με κάποιο ακίνητο ελεύθερο από χρέη, δουλειά στο Δημόσιο ή κάποια κρατική άκρη για εύκολο εισόδημα, εξοχικό, ασφάλεια. Αυτοί ήταν οι πρώτοι που βγήκαν αγανακτισμένοι για τις περικοπές των μισθών του Δημοσίου και τα χαράτσια. Τους θυμάμαι πάντως επί Μητσοτάκη που κραύγαζαν κατά του «υπερτροφικού κράτους» και των «τεμπέληδων του Δημοσίου». Τους πήρε 20 χρόνια αγώνα για να καταφέρουν να ψωμίζονται κι αυτοί από το Δημόσιο και δεν έχουν καμιά διάθεση να παρατήσουν όσα «κατέκτησαν».

Η άλλη κατηγορία είναι οι ανέστιοι των συναισθημάτων, της λογικής, του λόγου. Αθύρματα της συγκυρίας, βουλιάζουν μέσα στον ρατσισμό και τη βία της ανυπαρξίας τους. Γήπεδο, καφενεία, τσόντες, σίριαλ και πρωινάδικα. Πάμφτωχοι πια, ηττημένοι, στρέφονται όχι σε αυτούς που τους έφεραν σε αυτή τη θέση, αλλά κατά των ξένων, κατά όσων ξεχωρίζουν με το έργο τους, κατά των νέων, κατά των πάντων.

Και δεν είναι μόνο αυτοί βέβαια. Ένας ολόκληρος κόσμος βυθίζεται στην αφασία μίας ύπαρξης χωρίς νόημα. Όποιοι έχουν λεφτά τα καίνε όπως μπορούν. Με ανούσια ταξίδια και άγριες αγορές- προσεκτικά όμως για να μην προκαλούν το ζήλο- και οι πιο καπάτσοι με εξαγορά της απομειούμενης περιουσίας των πένητων. Ανάμεσά τους οι ζηλωτές των αποκρατικοποιήσεων και της εκποίησης της δημόσιας περιουσίας. Και από κοντά οι λειψοί της εμπιστοσύνης, οι άφιλοι και οι άκαρδοι που πουλάνε και τον εαυτό τους ακόμα ακόμα για ένα πέρασμα από το κόκκινο χαλί της επίδειξης- γέμισε ο ντουνιάς του μοντερνισμού από «φιλελεύθερους» και «μεταρρυθμιστές» της κακομοίρας.

Όσοι έχουν λιγότερα λεφτά και ζουν με πιστωτικές και παράταση του χρέους, κοιτάνε με κάθε τρόπο να επιβιώσει η ταμπέλα της ζωής τους. Μικροαστοί, κλεισμένοι στο σπίτι, φοβισμένοι και για πάντα ψυχικά υποταγμένοι, περιμένουν τις καλύτερες μέρες για να ξεμυτίσουν. 

Η κρίση είναι μία αποκάλυψη. Φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά των ανθρώπων και την κάνει να φαίνεται πιο όμορφη. Θολή σαν το δέρμα που αναστηλώθηκε στα χειρουργεία της αιώνιας νιότης, το πίσω μέρος ενός καθρέφτη που αποκρύπτει το θανατικό.

Ποιος είναι αυτός ο Μαδούρο, ρε παιδιά που τόσο τον φοβάστε;

Και ρωτάω ο φτωχός, «ποιος είναι αυτός ο Μαδούρο, ρε παιδιά που τόσο τον φοβάστε»; Και πέραν της αναζήτησης του Κέντρου, τίποτα άλλο πιο πολιτικό και πιο χρήσιμο; Κάτι που να πληρώνει τη νοσηλεία των ανασφάλιστων στα νοσοκομεία; Κάτι που να σε πληρώνει όταν δουλεύεις πολύ; Κάτι που να σπουδάζει το παιδί σου;

- Ρεπορτάζ των Νέων για την ομιλία του Στ. Θεοδωράκη στα Χανιά:
Απαντώντας σε βολές δημοσιογράφων ότι είναι με τη Μέρκελ, σημείωσε πως «επειδή όλοι έχουμε ιστορία σε αυτόν τον τόπο θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν είμαι με την Μέρκελ, αλλά δεν είμαι και με τον Μαδούρο. Είμαι με τους Έλληνες»…

- Από το editorial της Athens Voice:
Έτσι ερχόμαστε στο αγαπημένο θέμα της εποχής, στα νέα κόμματα και στην αναγκαιότητα να υπάρχει ένα κόμμα ανάμεσα στα «βόηθα Παναγιά μου να πάρουμε πίσω την πατρίδα μας» και στις «πολιτοφυλακές του Μαδούρο».

Στιγμές: Το Σάββατο όλο στο σπίτι

Το Σάββατο όλο στο σπίτι, η οικογένεια, ο εαυτός, το δίκτυο, έξω βρέχει άθλια και εκνευριστικά, ο χρόνος ανακάμπτει σιγά σιγά- θα προλάβω να τον πιάσω μέχρι να πέσει η νύχτα;
Με το ζόρι πρόλαβα το απόγευμα τα εγκαίνια στην έκθεση του Ιδρύματος της Βουλής για τις Νέες Χώρες και την απελευθέρωση του 1912 – 13, στην Πινακοθήκη. Η ματιά είναι εκπαιδευτική, για το ευρύ κοινό. Ο Ηλίας μου υπέδειξε την πρώτη απογραφή του 1913 όπου οι κατηγορίες των απογραφέντων είναι πολύ περισσότερες από όσες θα νομίζαμε σήμερα. Ποιοι έμεναν στα Γιάννενα το 1913;

Gravity: Σημασία έχει η βαρύτητα

Στις εποχές του μετέωρου, η ελαφρότητα είναι μία ασυγχώρητη αμαρτία. Η βαρύτητα, η γείωση, το στέρεο μπορεί να μας σώσει, έχει κάποιες δυνατότητες με το μέρος του. Γιατί όποιος ίπταται ακόμα στο κενό της αφέλειας, σύντομα θα βρει μπροστά του την πόρτα της πτώσης, της ανατροπής. Κανείς δεν ξεφεύγει, μην βαυκαλιζόμαστε με τα ναρκωτικά που σπέρνουν από εδώ κι από εκεί οι τεχνίτες της χειραγώγησης.

Άλλωστε η ζωή, ξεκίνησε από το πρώτο βήμα. Και ζωή είναι ο άνθρωπος, αυτός που άλλαξε τη μοίρα αυτού του πλανήτη. Ο άνθρωπος που κλεισμένος ως έμβρυο ανακτά τον εαυτό του, γεννιέται μέσα στην υγρασία της ζωής και πατάει γερά στην άκρη της δημιουργίας. Αυτό το πρώτο βήμα, που καμιά φορά το κάνουμε τρεκλίζοντας είναι και η αρχή για το νέο.

Στο Gravity, αυτήν  την απρόσμενη ταινία του Αλφόνσο Κουαρόν, το μυστικό βρίσκεται μέσα στον βυθό στην επική σκηνή του φινάλε. Είναι το μυστικό της ζωής. Σαν το μικρό βατραχάκι που κολυμπάει προς την επιφάνεια. Μην παραγνωρίζουμε τη σημασία αυτών των μικρών και άσχημων ζώων. Κάπως έτσι, σε ένα ταξίδι του στην άκρη της Γης, ο Δαρβίνος αποκρυπτογράφησε το μυστικό της εξέλιξης. 

Ο σημερινός όμως άνθρωπος, γνώστης όλων των κατακτήσεων του γένους του, αναζητάει ακόμα το κλειδί της ύπαρξης του. Κι ίσως όσο ποτέ άλλοτε, μοιάζει αμήχανος, φοβισμένος, αγωνιών μπροστά στο μέλλον.

Η ηρωίδα θα βρεθεί απροστάτευτη μέσα στο κενό του διαστήματος, όταν θα καταστραφεί το διαστημικό λεωφορείο στο οποίο εργάζεται. Κουβαλάει πάνω της, στη στολή της, την πιο θαυμαστή τεχνολογία επιβίωσης που έχει φτιάξει ο πολιτισμός μας. Αλλά, φευ… Εκεί ψηλά, αν μείνεις μόνος, δεν είσαι τίποτα άλλο παρά ένα μόριο σκόνης στο χάος.

Εκτός κι αν… Αν αναλογιστείς ότι είσαι κάτι παραπάνω από σίδερα και μέταλλα. Κάτι παραπάνω από τα ορμέμφυτα των ζώων… Κάτι κοντά στους θεούς που ονειρεύτηκες. Ο άνθρωπος είναι το ον που μπορεί να ονειρεύεται το μέλλον του. Γι’ αυτό και έχει νόημα η ζωή. Γι’ αυτό και πρέπει να επιβιώσουμε. Γιατί το ταξίδι είναι ακόμα- και πάντα- φοβερό, ακόμα κι αν διακινδυνεύουμε να καούμε, όπως θα έλεγε κι ο Ίκαρος.

Το Gravity δεν είναι αριστούργημα. Είναι μία ταινία των νέων καιρών. Πού πρέπει να αφομοιώσει όλες τις επιταγές της βιομηχανίας του θεάματος και της αγοράς της ψυχαγωγίας, χωρίς να χάσει την ψυχή της και την έγνοια της για τον άνθρωπο. Και το καταφέρνει.

Κρύο στη λίμνη στων Ιωαννίνων είναι να χάνεσαι στο γκρι

Η λίμνη των Ιωαννίνων χαμένη στο γκρι και το άσπρο μίας παγωμένης μέρας όπως η σημερινή

Κάτι αλλάζει στη γειτονιά μου

Στους Αμπελόκηπους έχουν κλείσει τα περισσότερα ψιλικατζίδικα. Αν ξεμείνεις πρέπει να περπατήσεις πολύ. Και δεν ήταν κακοί επαγγελματίες όσοι έκλεισαν, το αντίθετο, κάποιοι είχαν και μεράκι και έγνοια για τον πελάτη της τελευταίας στιγμής.
Μόνο που ήταν ακριβότεροι από τα σούπερ μάρκετ. Γιατί να σε προτιμήσει κάποιος σήμερα αν είσαι ακριβός; Δεν έχει ζάχαρη, θα πιεις πικρό καφέ.
Καλά πάνε όμως στη συνοικία τα βιβλιοπωλεία, όσο καλά μπορεί να πηγαίνουν σήμερα τα μαγαζιά. Τα παιδιά έχουν ανάγκες, οι οικογένειες κάνουν ό,τι μπορούν για τα παιδιά τους. Και είναι και η προσωπική επαφή. Λες μια κουβέντα, σου παραγγέλνουν κάτι, σου κάνουν μία μικρή έκπτωση. Έτσι δουλεύει σήμερα ένα βιβλιοπωλείο.
Και οι καφετέριες πάνε καλά. Πάντα θα είναι ευχάριστο να πας μια βόλτα στο κοντινό μαγαζί στην πλατεία για έναν καφέ με φίλους. Μόνο που σήμερα απαιτείται υψηλό σέρβις και καλές υποδομές- υπάρχουν αυτά στην συνοικία.
Η γειτονιά αλλάζει. Προσαρμόζεται στις σύγχρονες ανάγκες για χρήσιμες λειτουργίες.

Η ζωή τρέχει στις γειτονιές της πόλης. Και είναι οι άνθρωποι που σηκώνουν το βάρος. Οι Αρχές είναι αλλού. Πάντα ήταν. Η πλατεία Χατζή, είναι απλώς μια αλάνα. Ούτε την άσφαλτο από τον παλιό δρόμο δεν έχει ξηλώσει ο δήμος. Μια φορά όμως που βγήκε το σχολείο να καθαρίσει, έτρεξε πολύς κόσμος να βοηθήσει. Και τα παιδιά το χάρηκαν. Είπαμε, οι άνθρωποι σηκώνουν το βάρος.
Οι γειτονιές της πόλης επανασυσπειρώνονται, προσπαθούν να βρουν τον δικό τους χαρακτήρα. Μόνες τους. Οι γυναίκες κρατάνε τα παιδιά της γειτόνισσας, τα παιδιά μαζεύονται πολλά μαζί και παίζουν. Η συνοικία δεν διαχέεται πια σε μια άμορφη πόλη, αλλά προσπαθεί να βρει ταυτότητα. Φυσικά είναι δύσκολο πια, χάθηκαν πολλά χρόνια. Τους αδιάφορους τους βλέπεις ακόμα. Οι έφηβοι που σπάνε τις μπασκέτες παίζοντας τους «κακούς», οι οδηγοί με τα ψευδοαγωνιστικά αυτοκίνητα που σπινιάρουν τη νύχτα, οι «νοικοκυραίοι» που γεμίζουν μπάζα τους κάδους.
Θέλουμε πολύ ακόμα.

Στην Καλούτσιανη και τους Αμπελόκηπους, πολλοί ιδιοκτήτες αλλάζουν τα μαγαζιά με τις τζαμαρίες στα ισόγεια των πολυκατοικιών, και τα μετατρέπουν σε μικρά διαμερίσματα. Καλά κάνουν. Πολύς κόσμος ψάχνει ένα μικρό μέρος για να μείνει.
Η κατοικία επιστρέφει. Η πόλη έχει ανάγκη τους κατοίκους της. Η πόλη πρέπει να γίνει το κέλυφος ασφαλείας για τους πολίτες της.

                                                                                                                                 Ελευθερία 15.9.2012
  

 

Οι «Άθικτοι» της ωριμότητας

Πρέπει να τριφτείς με τη ζωή δεν γίνεται αλλιώς. Και καμιά φορά μοιάζει ολόκληρη η Ελλάδα να απέχει από τη ζωή, να κοιμάται σε έναν δικό της ύπνο, μακριά από σκοτούρες και διλήμματα. Το σκεφτόμουν όσο έβλεπα την ταινία οι Άθικτοι, την κωμωδία που έσπασε ταμεία στη Γαλλία. Όσο προλάβαινα είναι αλήθεια γιατί είχα λυθεί στα γέλια.
Η υπόθεση είναι απλοϊκή σχεδόν και στηρίζεται σε αληθινή περίπτωση, στο τέλος δε, υπάρχει πλάνο και με τους αληθινούς ήρωες της ζωής.
Στην ταινία, ένας πολύ πλούσιος τετραπληγικός, αναζητά έναν βοηθό. Κι ενώ μπορεί να προσλάβει έναν καταρτισμένο και καλλιεργημένο άνθρωπο που θα τον βοηθάει στις πολλές καθημερινές του ανάγκες, προτιμά να δοκιμάσει έναν άνεργο μαύρο από τα γκέτο του Παρισιού, ο οποίος το μόνο που χρειάζεται είναι μία υπογραφή για να πάρει το επίδομα ανεργίας.
Η δοκιμή αποδεικνύεται πετυχημένη, γιατί το άγριο παιδί, φέρνει και μία νότα περιπέτειας στη ζωή ενός ανθρώπου που είναι καθηλωμένος σε αναπηρική καρέκλα.
Από τη μία πλευρά έχουμε το μύθο του Πυγμαλίωνα, την εκπαίδευση ενός «αγρίου» δηλαδή στον πολιτισμό, στον οποίο αυτός συνεισφέρει την αυθεντικότητα και τη ζωτικότητά του. Φαίνεται ότι ο πολιτισμός μας έχει μετατραπεί σε έναν άνυδρο, βαρετό τόπο, που επικρατούν μεν οι καλοί τρόποι, αλλά συνοδεύονται κι από βαθιά πλήξη.
Από την άλλη, η συνάντηση αποδεικνύει κάτι γνωστό μεν, αλλά ξεχασμένο μέσα στις ρημαγμένες κοινωνίες της ανισομερούς κατανομής του πλούτου που έχει οικοδομήσει η Δύση: Οι άνθρωποι κατά βάση έχουν τις ίδιες ανάγκες. Το χαρισματικό παιδί του γκέτο, έχει ανάγκη την καλή ζωή όπως όλοι, όπως και ο ανάπηρος άνθρωπος θέλει τον έρωτα στη ζωή του. Και οι γυναίκες μπορεί να έχουν γίνει πολύπλοκες πια, όχι όμως και τόσο ώστε να μην επιθυμούν μια αληθινή σχέση. Για το πώς θα πετύχουν τους στόχους τους, θα το δείτε μόνοι σας.
Αυτό όμως που ήθελα να πω στην αρχή,  είναι ότι η γαλλική κοινωνία, αναγκάστηκε από τις καταστάσεις (αποικίες, πόλεμοι, μετανάστευση, γκέτο κλπ) να σκεφτεί πάνω στο μεταναστευτικό και να δοκιμάσει λύσεις, γι’ αυτό και της προκύπτουν αυτές οι ταινίες. Μία λύση είναι να αναλάβουν όλοι τις ευθύνες τους. Μοιάζει λίγο, γιατί δεν αλλάζει τους όρους της εργασίας ας πούμε ή της κατανομής του πλούτου, αλλά έχοντας την ευθύνη του εαυτού σου, μπορεί να δοκιμάσεις τα όριά σου.
Στην Ελλάδα, παρά τις σημαντικές πρώιμες προσπάθειες στον κινηματογράφο όπως το Απ’ το χιόνι του Γκορίτσα ή τις ταινίες του Γιάνναρη και άλλων, απέχουμε πολύ ακόμα από τον προβληματισμό που γεννιέται πάνω στο νέο πολιτιστικό πεδίο που οικοδομείται- αναπόσπαστο κομμάτι του οποίου είναι και οι μετανάστες.
Εμείς είμαστε ακόμα στο στάδιο της απώθησης, κατ’ επέκταση και του μίσους.
Διαβάστε συνεργικά και  τον "Γερμανό μουτζαχεντίν ή Το ημερολόγιο των αδελφών Σίλλερ" του Sansal Boualem απο τις εκδόσεις Πόλις, ή τα αστυνομικά μυθιστορήματα του Ζαν-Κλωντ Ιζό που επανακυκλοφορούν από τις ίδιες εκδόσεις, για μία άλλη γαλλική θέαση των σύγχρονων αντιφάσεων.