Παρασκευή 12 Σεπτεμβρίου 2014

Οι Φύλακες του Γαλαξία είναι πολυπολιτισμικοί


Οι Φύλακες του Γαλαξία, η ταινία που παίζεται αυτές τις μέρες στα σινεμά, είναι μία διασκεδαστική περιπέτεια υπερηρώων που βλέπεται με ευχαρίστηση από όλη την οικογένεια.
Το θέμα της θέτει δύο παραμέτρους για τη συγκρότηση των σύγχρονων κοινωνιών της Δύσης: Πώς μπορεί να λειτουργήσει ένας πολυπολιτισμικός κόσμος προς όφελος όλων και τι μπορεί να κάνει κανείς απέναντι στο Κακό, όταν αυτό παίζει χωρίς κανόνες. 
Οι ήρωες είναι μία παρέα που προέκυψε κατ’ ανάγκη κάτω από την πίεση της πλήρους εξαφάνισης των μελών της. Μία «πράσινη» γυναίκα- πολεμίστρια, ένας γήινος τυχοδιώκτης, ένα μεταλλαγμένο ρακούν ειδικό στα όπλα, ένα ανθρωποειδές- δέντρο, ένας παλαιστής. Όλοι τους με μεγάλες ικανότητες, υποψήφια θύματα του κακού που θέλει να εξολοθρεύσει τον πολιτισμένο κόσμο ενός εξωγήινου πλανήτη. Αν και μάλλον εξωγήινοι είναι όλοι στο βαθμό που ο γήινος να είναι εξαίρεση- είμαστε άραγε όλοι παιδιά της μετανάστευσης;
Μπροστά στον κίνδυνο της εξόντωσης, η παρέα ενώνεται, παρά το γεγονός ότι μέχρι και την ύστατη ώρα, το θέμα της εμπιστοσύνης μεταξύ τους είναι ένα ερώτημα παρά μία βεβαιότητα.
Χωρίς συνεργασία πάντως δεν γίνεται τίποτα.
Αλλά η μάχη με το Κακό δεν είναι παίξε γέλασε και θα χρειαστεί και η επίκληση κι άλλων ικανοτήτων, με σημαντικότερη αυτήν της υπέρβασης, της προσπάθειας που επιδιώκει το κοινό καλό και όχι μόνο το ατομικό συμφέρον. Οι σούπερ ήρωες θα κερδίσουν μόνο όταν αγωνιστούν για το καλό του πολιτισμού, για τον πλανήτη στον οποίο υποψιαζόμαστε ότι δουλεύει καλύτερα η δημοκρατία. 
Μανιχαϊστικά, όλα αυτά θα πείτε, απλοϊκά. Για αμερικανιά μιλάμε, για κόμικς με σούπερ ήρωες. Έλα όμως που αυτά είναι τα μεγάλα διλήμματα του κόσμου μας. Τι κάνεις με τον «άλλο», τι είναι ατομικό και τι συλλογικό συμφέρον, ποιες είναι οι ηθικές αξίες του κόσμου μας; Με αυτά τα ερωτήματα δεν ταλαιπωρούνται πια οι κοινωνίες μας;
Και μία ακόμα παρατήρηση: Οι ήρωες, έχουν χάσει κάποιον δικό τους, από την οικογένειά τους. Μιλάμε για την απώλεια, την ορφανιά. Τι συμβαίνει; Γιατί αυτό το στοιχείο έρχεται στο επίκεντρο και τι σχέση έχει με την ευρύτερη συζήτηση για το τι γίνεται με την οικογένεια στον σύγχρονο κόσμο; 
Χιούστον, έχουμε πρόβλημα με την οικογένεια;

Σάββατο 5 Ιουλίου 2014

Το καλοκαίρι έχει γίνει ένα ψέμα ή μία ευχή υπό καταδίωξη

Το σώμα δυναστεύεται. Αντί να απελευθερώνεται όσο μεγαλώνουμε, αντί να βρίσκει το δικό του αποτύπωμα, το σώμα μας γίνεται πεδίο καταστολής, πειθάρχησης, αγκύλωσης. Το μαρτυρούν για να το πω χαριτωμένα, οι δεκάδες καθημερινά αναφορές που δεχόμαστε για τις δίαιτες που πρέπει να κάνουμε ενόψει καλοκαιριού, αλλά και οι συνεχείς δημοσιεύσεις για το ποια είναι η κατάλληλη φροντίδα του- πάντα με υψηλό αντίτιμο. Το σώμα μας δεν μας αρέσει, δεν το θεωρούμε φυσικό.
Ακόμα και οι συνεχείς αναρτήσεις στο δίκτυο, προσωπικών φωτογραφιών με μαγιό, όπως κάνουν τόσες χιλιάδες χρήστριες της επικοινωνίας τι άλλο δείχνει παρά την επιθυμία να υποβάλλουμε το σώμα μας σε πλαίσια, να το καταδείξουμε σαν τρόπαιο επιτυχίας και ισχύος.
Φυσικά δεν προλαβαίνουμε. Το καλοκαίρι θα περάσει σαν νεράκι. Το θέρος στην εποχή της κρίσης δεν είναι παρά μία ακόμα εποχή απίστευτου άχθους και δυσαρέσκειας. 
Το ζεστό αεράκι που αρχίζει να κουνάει ελαφρά τα ματοτσίνορά μας δεν ξυπνάει πια τον ερωτισμό του σώματος, δεν μυρίζει τις μέρες της ανάδυσής του. Και η επιθυμία που παλεύει να γίνει θυμιάμα μίας αισιόδοξης ύπαρξης του τώρα, γρήγορα μαζεύεται στο κουκούλι της. Την πρωτοκαθεδρία έχει η είδηση του σκοτεινού μέλλοντος και του γκρίζου παρόντος.
Υπό τις συνθήκες που ζούμε, το καλοκαίρι έχει γίνει ένα ψέμα. Ή μία ευχή υπό καταδίωξη. 

Η σκοτεινή πλευρά των ανθρώπων στην κρίση


Το ότι τους άλλαξε τους ανθρώπους η κρίση δεν συζητείται, είναι αυτονόητο. Χειρότεροι όμως είναι όσοι γύρισαν ανάποδα, άλλαξαν πλήρως κατεύθυνση. Βέβαια, για να αλλάξεις ρότα, πρέπει να έχεις μία κάποια ευκολία κινήσεων, αλλά συνέβη και στους απόλυτα συμπιεσμένους, στους εγκιβωτισμένους μέσα στην ανάγκη.
Η πρώτη κατηγορία είναι οι επιζήσαντες. Μικροβολεμένοι ή λίγο καλύτερα. Με κάποιο ακίνητο ελεύθερο από χρέη, δουλειά στο Δημόσιο ή κάποια κρατική άκρη για εύκολο εισόδημα, εξοχικό, ασφάλεια. Αυτοί ήταν οι πρώτοι που βγήκαν αγανακτισμένοι για τις περικοπές των μισθών του Δημοσίου και τα χαράτσια. Τους θυμάμαι πάντως επί Μητσοτάκη που κραύγαζαν κατά του «υπερτροφικού κράτους» και των «τεμπέληδων του Δημοσίου». Τους πήρε 20 χρόνια αγώνα για να καταφέρουν να ψωμίζονται κι αυτοί από το Δημόσιο και δεν έχουν καμιά διάθεση να παρατήσουν όσα «κατέκτησαν».
Η άλλη κατηγορία είναι οι ανέστιοι των συναισθημάτων, της λογικής, του λόγου. Αθύρματα της συγκυρίας, βουλιάζουν μέσα στον ρατσισμό και τη βία της ανυπαρξίας τους. Γήπεδο, καφενεία, τσόντες, σίριαλ και πρωινάδικα. Πάμφτωχοι πια, ηττημένοι, στρέφονται όχι σε αυτούς που τους έφεραν σε αυτή τη θέση, αλλά κατά των ξένων, κατά όσων ξεχωρίζουν με το έργο τους, κατά των νέων, κατά των πάντων.
Και δεν είναι μόνο αυτοί βέβαια. Ένας ολόκληρος κόσμος βυθίζεται στην αφασία μίας ύπαρξης χωρίς νόημα. Όποιοι έχουν λεφτά τα καίνε όπως μπορούν. Με ανούσια ταξίδια και άγριες αγορές- προσεκτικά όμως για να μην προκαλούν το ζήλο- και οι πιο καπάτσοι με εξαγορά της απομειούμενης περιουσίας των πένητων. Ανάμεσά τους οι ζηλωτές των αποκρατικοποιήσεων και της εκποίησης της δημόσιας περιουσίας. Και από κοντά οι λειψοί της εμπιστοσύνης, οι άφιλοι και οι άκαρδοι που πουλάνε και τον εαυτό τους ακόμα ακόμα για ένα πέρασμα από το κόκκινο χαλί της επίδειξης- γέμισε ο ντουνιάς του μοντερνισμού από «φιλελεύθερους» και «μεταρρυθμιστές» της κακομοίρας.
Όσοι έχουν λιγότερα λεφτά και ζουν με πιστωτικές και παράταση του χρέους, κοιτάνε με κάθε τρόπο να επιβιώσει η ταμπέλα της ζωής τους. Μικροαστοί, κλεισμένοι στο σπίτι, φοβισμένοι και για πάντα ψυχικά υποταγμένοι, περιμένουν τις καλύτερες μέρες για να ξεμυτίσουν. 
Η κρίση είναι μία αποκάλυψη. Φωτίζει τη σκοτεινή πλευρά των ανθρώπων και την κάνει να φαίνεται πιο όμορφη. Θολή σαν το δέρμα που αναστηλώθηκε στα χειρουργεία της αιώνιας νιότης, το πίσω μέρος ενός καθρέφτη που αποκρύπτει το θανατικό.

Κυριακή 16 Μαρτίου 2014

Ποιος είναι αυτός ο Μαδούρο, ρε παιδιά που τόσο τον φοβάστε;

Και ρωτάω ο φτωχός, «ποιος είναι αυτός ο Μαδούρο, ρε παιδιά που τόσο τον φοβάστε»; Και πέραν της αναζήτησης του Κέντρου, τίποτα άλλο πιο πολιτικό και πιο χρήσιμο; Κάτι που να πληρώνει τη νοσηλεία των ανασφάλιστων στα νοσοκομεία; Κάτι που να σε πληρώνει όταν δουλεύεις πολύ; Κάτι που να σπουδάζει το παιδί σου;

- Ρεπορτάζ των Νέων για την ομιλία του Στ. Θεοδωράκη στα Χανιά:
Απαντώντας σε βολές δημοσιογράφων ότι είναι με τη Μέρκελ, σημείωσε πως «επειδή όλοι έχουμε ιστορία σε αυτόν τον τόπο θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι δεν είμαι με την Μέρκελ, αλλά δεν είμαι και με τον Μαδούρο. Είμαι με τους Έλληνες»…

- Από το editorial της Athens Voice:
Έτσι ερχόμαστε στο αγαπημένο θέμα της εποχής, στα νέα κόμματα και στην αναγκαιότητα να υπάρχει ένα κόμμα ανάμεσα στα «βόηθα Παναγιά μου να πάρουμε πίσω την πατρίδα μας» και στις «πολιτοφυλακές του Μαδούρο».

Κυριακή 1 Δεκεμβρίου 2013

Στιγμές: Το Σάββατο όλο στο σπίτι


Το Σάββατο όλο στο σπίτι, η οικογένεια, ο εαυτός, το δίκτυο, έξω βρέχει άθλια και εκνευριστικά, ο χρόνος ανακάμπτει σιγά σιγά- θα προλάβω να τον πιάσω μέχρι να πέσει η νύχτα;
Με το ζόρι πρόλαβα το απόγευμα τα εγκαίνια στην έκθεση του Ιδρύματος της Βουλής για τις Νέες Χώρες και την απελευθέρωση του 1912 – 13, στην Πινακοθήκη. Η ματιά είναι εκπαιδευτική, για το ευρύ κοινό. Ο Ηλίας μου υπέδειξε την πρώτη απογραφή του 1913 όπου οι κατηγορίες των απογραφέντων είναι πολύ περισσότερες από όσες θα νομίζαμε σήμερα. Ποιοι έμεναν στα Γιάννενα το 1913;

Σάββατο 30 Νοεμβρίου 2013

Gravity: Σημασία έχει η βαρύτητα


Στις εποχές του μετέωρου, η ελαφρότητα είναι μία ασυγχώρητη αμαρτία. Η βαρύτητα, η γείωση, το στέρεο μπορεί να μας σώσει, έχει κάποιες δυνατότητες με το μέρος του. Γιατί όποιος ίπταται ακόμα στο κενό της αφέλειας, σύντομα θα βρει μπροστά του την πόρτα της πτώσης, της ανατροπής. Κανείς δεν ξεφεύγει, μην βαυκαλιζόμαστε με τα ναρκωτικά που σπέρνουν από εδώ κι από εκεί οι τεχνίτες της χειραγώγησης.
Άλλωστε η ζωή, ξεκίνησε από το πρώτο βήμα. Και ζωή είναι ο άνθρωπος, αυτός που άλλαξε τη μοίρα αυτού του πλανήτη. Ο άνθρωπος που κλεισμένος ως έμβρυο ανακτά τον εαυτό του, γεννιέται μέσα στην υγρασία της ζωής και πατάει γερά στην άκρη της δημιουργίας. Αυτό το πρώτο βήμα, που καμιά φορά το κάνουμε τρεκλίζοντας είναι και η αρχή για το νέο.
Στο Gravity, αυτήν  την απρόσμενη ταινία του Αλφόνσο Κουαρόν, το μυστικό βρίσκεται μέσα στον βυθό στην επική σκηνή του φινάλε. Είναι το μυστικό της ζωής. Σαν το μικρό βατραχάκι που κολυμπάει προς την επιφάνεια. Μην παραγνωρίζουμε τη σημασία αυτών των μικρών και άσχημων ζώων. Κάπως έτσι, σε ένα ταξίδι του στην άκρη της Γης, ο Δαρβίνος αποκρυπτογράφησε το μυστικό της εξέλιξης. 
Ο σημερινός όμως άνθρωπος, γνώστης όλων των κατακτήσεων του γένους του, αναζητάει ακόμα το κλειδί της ύπαρξης του. Κι ίσως όσο ποτέ άλλοτε, μοιάζει αμήχανος, φοβισμένος, αγωνιών μπροστά στο μέλλον.
Η ηρωίδα θα βρεθεί απροστάτευτη μέσα στο κενό του διαστήματος, όταν θα καταστραφεί το διαστημικό λεωφορείο στο οποίο εργάζεται. Κουβαλάει πάνω της, στη στολή της, την πιο θαυμαστή τεχνολογία επιβίωσης που έχει φτιάξει ο πολιτισμός μας. Αλλά, φευ… Εκεί ψηλά, αν μείνεις μόνος, δεν είσαι τίποτα άλλο παρά ένα μόριο σκόνης στο χάος.
Εκτός κι αν… Αν αναλογιστείς ότι είσαι κάτι παραπάνω από σίδερα και μέταλλα. Κάτι παραπάνω από τα ορμέμφυτα των ζώων… Κάτι κοντά στους θεούς που ονειρεύτηκες. Ο άνθρωπος είναι το ον που μπορεί να ονειρεύεται το μέλλον του. Γι’ αυτό και έχει νόημα η ζωή. Γι’ αυτό και πρέπει να επιβιώσουμε. Γιατί το ταξίδι είναι ακόμα- και πάντα- φοβερό, ακόμα κι αν διακινδυνεύουμε να καούμε, όπως θα έλεγε κι ο Ίκαρος.
Το Gravity δεν είναι αριστούργημα. Είναι μία ταινία των νέων καιρών. Πού πρέπει να αφομοιώσει όλες τις επιταγές της βιομηχανίας του θεάματος και της αγοράς της ψυχαγωγίας, χωρίς να χάσει την ψυχή της και την έγνοια της για τον άνθρωπο. Και το καταφέρνει.


Πέμπτη 28 Νοεμβρίου 2013