Ποιος θα σωθεί πρώτος

Η συνταξιούχος Βελγίδα από τις Βρυξέλλες μας λέει ότι δύσκολα θα βάλει πετρέλαιο φέτος. Και κάνει πολύ κρύο στη μεγάλη πρωτεύουσα της Ευρώπης το χειμώνα. Η σύνταξή της από το Δημόσιο είναι 1800 ευρώ, αλλά το ενοίκιό της είναι 900 ευρώ το μήνα. Και η ζωή είναι ακριβή στην πόλη για να περισσεύουν λεφτά. Αναλογίες μπορούμε να βρούμε πολλές. Ο συνταξιούχος των 800 ευρώ στην Αθήνα με ενοίκιο 350 ευρώ για ένα δυάρι επιβιώνει με την ψυχή στο στόμα κάθε μήνα. Κατά πάσα πιθανότητα ούτε αυτός θα βάλει πολύ πετρέλαιο φέτος. Στα χωριά τώρα τα πράγματα είναι αλλιώς… αλλά κατά βάση ίδια. Δύο ηλικιωμένοι με 600 ευρώ σύνταξη από τον ΟΓΑ τα καταφέρνουν αν ξοδεύουν μόνο για φαγητό και έχουν και κήπο. Μπορεί να βοηθάνε και τα παιδιά από την πόλη. Η βασική εικόνα όμως δεν αλλάζει. Όποιος ζει σήμερα περιμένοντας από το Δημόσιο, δύσκολα τα βγάζει πέρα. Και το ότι είναι επισφαλής σήμερα ακόμα και η σύνταξη ενός κεντροευρωπαίου, δείχνει πολλά για όσα έρχονται στο μέλλον.
Μπορεί άραγε να υπάρξει μία διέξοδος σε όλα αυτά που συνιστούν τη μεγάλη κρίση; Πολλοί στην Ελλάδα επιχειρούν να φτιάξουν κάποια μοντέλα που από μόνα τους θα φέρουν την κάθαρση. Ένα τέτοιο είναι η έξοδος από το ευρώ και η υιοθέτηση της δραχμής. Παρακάμπτουμε το γεγονός ότι το ίδιο σενάριο το προωθούν και σκληροί, πυρήνες στην Ευρώπη που μοιάζει να μην ενδιαφέρονται καθόλου για την τύχη του Νότου. Όσοι όμως επεξεργάζονται σχέδια και μοντέλα, είτε αριστεροί αντιευρωπαϊστές είναι είτε εκπρόσωποι του βορειοευρωπαϊκού κεφαλαίου, ξεχνούν μία βασική παράμετρο, τον ανθρώπινο παράγοντα και τη συμμετοχή του. Ποιος θα υλοποιήσει το σχέδιο για την επιστροφή στη δραχμή; Γιατί να συμφωνήσει σε αυτό το σχέδιο ο συνταξιούχος των 300 ευρώ που θα γίνουν αμέσως 150 με την υποτίμηση που θα προκύψει; Και πώς θα μειωθούν οι ανισότητες, όταν κάποιοι θα διαθέτουν μεγάλους πόρους σε ευρώ και δολάρια και κάποιοι άλλοι θα βγάζουν από τα ΑΤΜ τους υποτιμημένους μισθούς τους;
Και φυσικά το ευρώ μπορεί να καταρρεύσει τα επόμενα χρόνια, ακριβώς γιατί δεν μπορεί να ισορροπήσει όλες αυτές τις ανισότητες στην Ευρώπη. Όμως, μπορεί άραγε ένας λαός, όπως ο ελληνικός, που δεν έχει δα και καμιά σοβαρή παραγωγική βάση ώστε να αυτονομήσει την οικονομία του σε περίπτωση ευρω - κατάρρευσης, μπορεί αυτός ο λαός, να τη γλυτώσει μόνος του; Να καταφέρει να σωθεί ο συνταξιούχος του ΟΓΑ στην Ελλάδα και να αφήσει στην τύχη του τη Βελγίδα με τα 1800 ευρώ το μήνα; Κατά πάσα πιθανότητα αν διαλυθεί το ευρώ, περισσότερες πιθανότητες έχουν να σωθούν οι Βέλγοι παρά οι Έλληνες.

Αποχρώσεις 19.11.11

Από την τροφή στην ιστορία και το μέλλον- Για τον Αλέξανδρο Γιώτη

Η απώλεια του μάγειρα Αλέξανδρου Γιώτη δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητη και νομίζω ότι όσοι τον γνώρισαν κάτι θα κάνουν γι’ αυτό. Ο Αλέξανδρος ήταν ένας μάγειρας που ήξερε για ποιον λόγο μαγείρευε και υπό αυτήν την έννοια ήταν καλλιτέχνης.
Τώρα, στην εποχή μας όλα μοιάζουν ισοπεδωμένα και γι’ αυτό και το φαγητό μας μοιάζει ενίοτε σαν πατημένο λάστιχο. Γνωρίζοντας τον Γιώτη καταλάβαινες ότι τον απασχολούσε κάτι άλλο, πιο βαθύ από τα υλικά του. Σε μία δημόσια συζήτηση που είχαμε ήθελε να μιλήσει για την ιστορία, τον τόπο, το χρόνο, όπως έβγαιναν μέσα από την τροφή. Κι αυτό το βάθεμα ήταν τελικά αυτόν που τον έκανε ξεχωριστό.
Από εκεί και πέρα, η χαρά της ζωής είναι η ελαφρότητά της. Αυτή η αίσθηση της γιορτής που σου χαρίζει ένα νόστιμο φαγητό, το πνεύμα της γης που βγαίνει μέσα από τα ποτά, τα αρώματα που αναπνέουν από τα υλικά που ανασυντίθενται.
Η γαστρονομία μας ανοίγει δρόμους που μπορούν να μας πάνε μακριά. Μας δίνει ακόμα και λύσεις για την ανάπτυξη του τόπου και την οικονομία, μας φτιάχνει καλύτερες κοινωνίες.
Φυσικά, όλους αυτούς τους κόσμους που ανοίγονται, δεν μπορούμε να τους δούμε σήμερα που το βλέμμα μας είναι περίκλειστο και το κεφάλι έχει χαμηλώσει. Αναρωτιέσαι όμως πώς θα ξυπνήσει μέσα μας η αίσθηση, πώς θα ξεπηδήσει το χαρμόσυνο νεύμα για μια άλλη, καλύτερη ζωή, αν δεν διαβάσουμε, δεν συνομιλήσουμε, δεν κοιτάξουμε. Η απώλεια ενός ανθρώπου, είναι στην ουσία η απώλεια ενός κεφαλαίου, ενός αποθέματος. Ο Αλέξανδρος άφησε πίσω του βιβλία, μνήμες, διδάγματα. Κάτι να τα κάνουμε…
 

Αποχρώσεις 18.11.11

Μαθαίνοντας την αλληλεγγύη

Σιγά σιγά, οι δήμοι της χώρας αναπτύσσουν κοινωνικές δομές που παρέχουν υπηρεσίες κατευθείαν στον δημότη που έχει ανάγκη. Τα κοινωνικά ιατρεία και το κοινωνικό παντοπωλείο που ανακοίνωσε χτες ο Δήμος Ιωαννιτών είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Πολλά είναι τα παραδείγματα και στην υπόλοιπη Ελλάδα, κάτι που δείχνει ότι η κρίση επιταχύνει από μόνη της τις πρωτοβουλίες. Πριν από μόλις δύο χρόνια, δεν θα σε άκουγε καν ο δήμαρχος με ένα τέτοιο αίτημα, για να αποδειχθεί για μία ακόμα φορά ότι είναι η ανάγκη που σε κάνει να προχωράς. Και θα είναι πολύ παρήγορο αν όλες αυτές οι ανάγκες που γεννάει η κρίση ικανοποιηθούν κάποτε και με πραγματικές πρωτοβουλίες υπέρ της κοινωνίας.

Παράδοση
Οι κοινωνικές δομές αλληλεγγύης μοιάζουν καινοφανείς και ανακοινώνονται με συνεντεύξεις τύπου και μία κάποια επισημότητα, αλλά δεν είναι πρωτόγνωρες. Αντίθετα αποτελούν μέρος μιας πολύ μεγάλης παράδοσης, οικείας ακόμα στους ηλικιωμένους Έλληνες. Τα παιδιά των Παιδοπόλεων για παράδειγμα, ξεχωρίζουν στη μνήμη τους, την οργάνωση και τη φροντίδα που είχαν για το φαγητό και το ντύσιμό τους. Και μπορεί σήμερα να ξέρουμε τον ιδεολογικό ρόλο που έπαιζαν τέτοιες πρωτοβουλίες μέσα στο Ψυχροπολεμικό πλαίσιο της μεταπολεμικής περιόδου, όμως η πραγματική κοινωνική ανάγκη για να σωθούν τα παιδιά ήταν υπαρκτή. Και η άλλη πλευρά όμως, των αριστερών, τονίζει ακριβώς τη φροντίδα των παιδιών που έγιναν δεκτά με το τέλος του εμφυλίου στις σοσιαλιστικές χώρες. Αν τα δούμε όλα αυτά με μία απόσταση και με μία ιδεολογική αποφόρτιση, θα καταλάβουμε ότι μοιάζουν οι εποχές στην ανάγκη να σωθούν οι άνθρωποι από τη φτώχια και την εξαθλίωση.

Αλλαγές
Το αίτημα για κοινωνικές δράσεις συνηθίσαμε να το ακούμε έντονα από την αριστερά κυρίως, παρ΄ όλα αυτά τις τελευταίες δεκαετίες ακόμα και αριστεροί δήμοι στη χώρα μας δεν έδωσαν βάρος στα δίκτυα του εθελοντισμού και της αλληλεγγύης. Υπήρχε και χρήμα ίσως στην ελληνική κοινωνία που έφτανε και στον φτωχό ακόμα, με έναν ίσως στρεβλό τρόπο. Ένα μεροκάματο από εδώ, ένα επίδομα από εκεί, κάπως κρύβαμε το πρόβλημα κάτω από το χαλί.
Στη Δυτική Ευρώπη από το ’60 κυρίως και μετά αναπτύσσονται δίκτυα είτε μέσω τμημάτων της κοινωνικής αριστεράς (έννοια μάλλον άγνωστη στην Ελλάδα μετά το ’74, που όλα ήταν πολύ… κομματικά θα λέγαμε), είτε από άλλα δίκτυα όπως προοδευτικών μερίδων της εκκλησίας. Τα συσσίτια, οι ξενώνες, οι ομάδες αυτοβοήθειας είναι εδώ και πολλά χρόνια ενταγμένα στην κουλτούρα των κοινωνιών του «προηγμένου κόσμου».
Θέλουμε δηλαδή να πούμε, ότι και στην Ελλάδα ψηλαφούμε πια έναν δρόμο που έχει περπατηθεί στο παρελθόν και όσο κι αν μας κακοφαίνεται εμάς που ζήσαμε τη «χλιδή» του ’90 και του 2000, πρέπει να τον περπατήσουμε με γρήγορο βηματισμό πια. Ο εθελοντισμός  και η αλληλεγγύη, δοκιμασμένες πρακτικές ανάμεσα στους Έλληνες όλα τα δύσκολα χρόνια του 20ου αιώνα, μπορούν να γίνουν τώρα, με θεσμική ή όχι βοήθεια, ένα κομμάτι της καθημερινής μας πολιτικής πρακτικής. Και ποιος ξέρει, μπορεί αυτός ο δρόμος να αποδώσει πολιτικά στο μέλλον, περισσότερο από τις συσκέψεις των κλειστών γραφείων.

Αποχρώσεις 18.11.11

Οι ευτυχισμένες μέρες

Η ζωή σπάνια φλερτάρει με το απόλυτο. Τις περισσότερες φορές είναι ερωτευμένη με το διάχυτο, το πολλαπλό, το διαφοροποιημένο. Γι’ αυτό και οι «καθαρές» θεωρίες για τη ζωή, σταθερά αποτυχαίνουν, αν δεν έχουν στο μεταξύ γίνουν αιτίες για καταστροφές και «εκκαθαρίσεις».
Είναι σαν τα τραγούδια της Ματούλας Ζαμάνη, μερικά από τα οποία μπορεί να τα λατρέψεις ενώ όταν τα είχες πρωτακούσει από άλλα χείλη, τα είχες μισήσει. Γι’ αυτό καλύτερα ποτέ να μη λες ποτέ και να είσαι πάντα έτοιμος για την ανατροπή και την απομυθοποίηση.
Και δεν υπάρχει χειρότερη περίπτωση ανθρώπου από εκείνον που αδυνατεί να αυτοσαρκαστεί και παίρνει πολύ σοβαρά τον εαυτό του. Αν υπάρχει βλάκας άνθρωπος, είναι εκείνος που δεν πιστεύει ότι είναι φτιαγμένος από χώμα, κι ότι σε χώμα θα καταλήξει. Κι αυτός ο άνθρωπος διακρίνεται, από την υπερηφάνεια με την οποία επιδεικνύει την άγνοιά του.
Αλλά δεν ήθελα να πω για αυτό το είδος ανθρώπου, το οποίο πάντα φοβάμαι (η άγνοια είναι ιστορικά η μήτρα του φασισμού) και πάντα απομακρύνομαι από κοντά του, όσο για την ανάγκη που έχουμε όλο και πιο έντονα, να ξεπεράσουμε τα όριά μας, να σβήσουμε τις καθαρές γραμμές, να μπερδευτούμε με τους ανθρώπους, τις ιδέες, τα ερωτήματα και τις απαντήσεις.
Οι μέρες που περνάμε μας κάνουν φοβικούς και μικροπρεπείς, μας περιορίζουν στον σκοτεινό εαυτό μας (σε αυτόν που κατάγεται από τα ερπετά) και απωθούν τα καλύτερα χαρακτηριστικά μας.
Πολλοί ελπίζουν ότι όταν θα έρθουν οι καλύτερες μέρες, θα γίνουν κι εκείνοι καλύτεροι, αλλά δεν πάει έτσι. Αν έρθουν κάποτε οι ευτυχισμένες μέρες, κατά πάσα πιθανότητα θα μας βρουν ακόμα βουτηγμένους στο βουνό με τα σκουπίδια.
Πολλοί μάλιστα είναι τόσο σίγουροι για τον εαυτό τους και τις δυνατότητές τους, που δεν βλέπουν καν πόσο βουτηγμένοι είναι μες στα σκουπίδια.
Αν τώρα, λοιπόν, δεν γίνουμε καλύτεροι, αν τώρα δεν γελάσουμε, δεν αφιερωθούμε, δεν κάνουμε αυτά που επιθυμούμε και μπορούμε, ε, δεν θα τα κάνουμε ποτέ. Άλλωστε οι ευτυχισμένες μέρες δεν έρχονται ποτέ από μόνες τους, πρέπει κάτι να κάνουμε κι εμείς γι’ αυτό…

Αποχρώσεις 15.11.11

Και τελικά ποιος κέρδισε με τη μεταβατική κυβέρνηση;

Το Σάββατο το πρωί, η βόλτα στο κέντρο της πόλης, δεν είχε βρει ακόμα απαντήσεις. Ποιος κέρδισε τελικά από τη συγκυβέρνηση; Το ΠΑΣΟΚ ή η Νέα Δημοκρατία; Θα φύγει κι από το κόμμα ο Γιώργος Παπανδρέου, θα κυβερνήσει ο Αντώνης Σαμαράς;
Το γκάλοπ μεταξύ φίλων και γνωστών στο δρόμο, δεν έδωσε καθαρές απαντήσεις. Ακόμα χειρότερα, οι απαντήσεις ήταν όσοι και οι ερωτώμενοι.
Τη δεκαετία του ’60 κάποιος πολιτικός αναρωτήθηκε «ποιος κυβερνάει αυτόν τον τόπο;», ενώ ένας άλλος κήρυξε ανένδοτο ενάντια σε αυτούς που κρύβονταν πίσω από τις κουρτίνες της εξουσίες. Κι όμως, και οι δύο εκείνοι πολιτικοί, των οποίων οι απόγονοι συνέχισαν να κυβερνάν τη χώρα μέχρι σήμερα, εκείνοι οι δύο μεγάλοι πολιτικοί, ο Καραμανλής και ο Παπανδρέου, όταν είχαν στα χέρια τους την εξουσία και την ελέγχαν, ούτε απορίες είχαν, ούτε στο δρόμο της σύγκρουσης κατέβαιναν.
Για να απαντήσουμε συνεπώς ποιος κέρδισε αυτές τις μέρες τις δικές μας, πρέπει να δούμε ποιος κατέχει ακόμα την εξουσία.

Στο πολιτικό πεδίο, η διακυβέρνηση παραμένει στα χέρια του ΠΑΣΟΚ, με την προσθήκη της ΝΔ και του ΛΑΟΣ. Και τα τρία αυτά κόμματα συνεπώς είναι κερδισμένα. Η αποτυχία δε της πολιτικής της προηγούμενης κυβέρνησης Παπανδρέου, κάνει ακόμα πιο σαφές ότι βρισκόμαστε μπροστά σε μία αλλαγή σκηνικού, με τρία τουλάχιστον κόμματα να βάζουν γερό πόδι στο θώκο της εξουσίας.
Το ΠΑΣΟΚ καταφέρνει να έχει ακόμα υπουργούς παρόλο που έχει οδηγήσει τη χώρα σε μία απίστευτη ύφεση και έχει αυξήσει τους ανέργους στο 1 εκατομμύριο κοντά. Το γεγονός επίσης ότι ένα κόμμα του 30% κι ένα άλλο του 5% μόλις πριν από δύο χρόνια, καταφέρνουν σήμερα κι έχουν πάνω από τέσσερις υπουργούς, συνιστά επιτυχία.

Ο Γιώργος Παπανδρέου βέβαια χάνει, αφού κανείς δεν πιστεύει και δεν θέλει να πιστέψει ότι μπορεί να επανακάμψει με την ίδια πολιτική του μνημονίου. Ο Αντώνης Σαμαράς όσο κερδίζει από τη μία μεριά που είπαμε- που έκανε δηλαδή ξανά τη ΝΔ κόμμα εξουσίας- άλλο τόσο χάνει από την άλλη, από την κομματική του βάση που δεν μπορεί να πιστέψει πως συγκυβερνά με όσους ήθελε να διώξει «με ελικόπτερο». Ο Γιώργος Καρατζαφέρης κερδίζει περισσότερο από όλους γιατί από τα «άκρα» που τον είχε εξορίσει ο Καραμανλής, έρχεται στο κέντρο, αποκτώντας μάλιστα και κεντρώο πολιτικό προφίλ και πρόγραμμα. Θα έχει ενδιαφέρον να δούμε τι θα πει και η βάση του βέβαια στις εκλογές ειδικά όσοι πίστευαν μέχρι σήμερα ότι το πρόβλημα της Ελλάδας είναι οι «ξένοι».
Α, τι θα γίνει στις εκλογές; Αν γίνουν ποτέ- γιατί χλωμό το βλέπουμε για τις 19 Φεβρουαρίου- αναμένεται να γίνει χαμός. Ποιος είδε το μνημόνιο και δεν το φοβήθηκε… Ή αλλιώς όλοι θα κάνουν ότι δεν κατάλαβαν πώς βρέθηκαν υπουργοί από τη μία μέρα στην άλλη. Απεταξάμην το μνημόνιο, απεταξάμην…

Αποχρώσεις 15.11.11

Απολογισμός που αλλάζει το παρελθόν

Και χίλια χρόνια να περάσουν εμείς δεν θα καταλάβουμε ποτέ πώς φτάσαμε στη χρεοκοπία. Και είναι λογικό να χανόμαστε γιατί δεν είμαστε όλοι στην ίδια θέση, δεν έχουμε όλοι τις ίδιες ευθύνες, δεν έχουμε καν τις ίδιες ανάγκες. Κι από ταχύτητες, χιλιάδες, ο καθένας μας κι από μία. Καλό θα ήταν βέβαια σε λιγότερο από  χίλια χρόνια, να καταφέρουμε να κάνουμε έναν κάποιο απολογισμό, γιατί αυτό θα μας βοηθήσει να κάνουμε ένα καλύτερο βήμα στη συνέχεια.

Όμως και ο απολογισμός ύποπτος μου φαίνεται. Γιατί κι αυτός, ή τέλος πάντων αυτό το είδος απολογισμού που μας προτείνεται, λειτουργεί πάνω μας σαν πρέσα, σαν βάρος που μας πιέζει προς συγκεκριμένες οδούς. Στην ουσία, αυτές τις μέρες, όταν κάνουμε τον όποιο απολογισμό, προσωπικό ή συλλογικό, καθοδηγούμαστε να μετράμε τα «πόσα φάγαμε», «πόσα δανειστήκαμε», «πόσα σπαταλήσαμε». Όταν όμως ο ρυθμός της ανάπτυξης της χώρας ήταν 5% κάθε χρόνο, αυτό θεωρούνταν επιτυχία του κυβερνητικού έργου, επιτυχία δηλαδή κάποιου σχεδιασμού, κάποιων συγκεκριμένων πολιτικών. Ανάλογα ήταν και με το Χρηματιστήριο, το οποίο όταν έτρεχε σαν φεράρι, όλα ήταν καλά και έρχονταν σαν αποτέλεσμα της οικονομικής πολιτικής των τότε κυβερνήσεων. Όταν το χρηματιστήριο έπεσε στα τάρταρα, οι πολιτικοί είπαν στον κόσμο «ας προσέχατε πού επενδύετε τα λεφτά σας».

Είναι αξιοσημείωτο μάλιστα ότι μέρος του πολιτικού προσωπικού του 2000 επανακάμπτει στη νέα συμμαχική κυβέρνηση, οπότε είναι σαν μας λένε ότι εκείνοι, οι πολιτικοί,δεν ευθύνονται.

Ο απολογισμός που μας ωθούν να πράξουμε, είναι ένα καλά μελετημένο σχέδιο ώστε να επανασχεδιαστεί το παρελθόν έτσι ώστε σε λίγα χρόνια κανείς να μην θυμάται τι έγινε στην Ελλάδα τις δεκαετίες του ’90 και στη συνέχεια. Αυτό που θα μείνει να θυμόμαστε είναι ότι ευθύνονται για όλα προσωπικά οι Έλληνες.

Αποχρώσεις 12.11.11

Γιατί ο Αρμένης τα καίει όλα στο Όλα είναι δρόμος του Βούλγαρη

Η ποδηλάτισσα στο δρόμο κινούνταν στη μέση της οδού, έχοντας φτιάξει πίσω της μια μεγάλη ουρά που κινούνταν στο ρυθμό των 15 χιλιομέτρων της. Της κόρναρα ελαφρά και φάνηκε να δυσανασχετεί αλλά κατάφερε να κινηθεί στην άκρη του δρόμου. Όσο κι αν δεν ακούγεται πολιτικά ορθό, οι δρόμοι δεν ανήκουν στα ποδήλατα. Ανήκουν και στα ποδήλατα, και στα αυτοκίνητα και στους πεζούς. Ανήκουν ακόμα και στα αδέσποτα και να το θυμούνται αυτό όσοι τα βάζουν σημάδια με τους προφυλακτήρες.  Κι ακόμα κι ένας οικολογικός τρόπος ζωής όπως η πεζοπορία ή το ποδήλατο δεν μπορούν να δρουν κατά των άλλων τρόπων ζωής.

Και οι νέοι οδηγοί το παθαίνουν αυτό. Κινούνται πάντα στο μέσο του δρόμου, κοντά στη διαχωριστική γραμμή με τον κίνδυνο να πέσουν πάνω στους απέναντι, έχοντας όμως φόβο μήπως βρεθούν εκτός αν κινηθούν στην άκρη του δρόμου
Η μέση οδός θεωρείται έτσι κι αλλιώς ασφαλής. Από μικροί μαθαίνουμε να μην ξεχωρίζουμε, να κινούμαστε με τη μάζα, να μην διαφοροποιούμαστε. Μας ζητάνε βέβαια να υπερκεράσουμε τους αντιπάλους, να υπερνικήσουμε τις αντιξοότητες και να πετύχουμε, αλλά χωρίς να φαίνεται η αλαζονεία μας, χωρίς να συγκεντρώνουμε τα βλέμματα πάνω μας.
Γι’ αυτό και τελικά σπάνια ευχαριστιόμαστε την επιτυχία μας ακόμα κι αν έρχεται με τίμιο τρόπο. Αντίθετα, οι περισσότεροι, δεν αισθάνονται ποτέ ικανοποίηση, αφού η επιτυχία τους συνδέεται πάντα με την κατίσχυση επί του άλλου. Νικάω, επειδή χάνει και ο άλλος.
Η αντίφαση όμως είναι εντυπωσιακή. Αν το μήνυμα που λαμβάνει η κοινωνία είναι ότι πρέπει να είσαι και πετυχημένος και συντηρητικός, αν το πρότυπο της επιτυχίας είναι να είσαι ταυτόχρονα κυρίαρχος αλλά και «καλό παιδί», τότε δεν θα πετύχεις το στόχο. Γιατί στον άνθρωπο δεν μπορεί να μπει το χαλινάρι του μέσου όρου. Αντίθετα, η κοινωνία είναι σύνολο και όχι άθροισμα, είναι συμπύκνωση, σύνθεση της διαφορετικότητας και όχι πρόσθεση.
Από ένστικτο βέβαια οι Έλληνες την κατάλαβαν την αντίφαση και αντιστάθηκαν. Κυριολεκτικά τα έκαψαν όλα, όπως κάνει στο τέλος ο Αρμένης στο Όλα είναι δρόμος του Παντελή Βούλγαρη. Αφού σπάσει ακόμα και τους νιπτήρες στα πόδια της τραγουδίστριας στο σκυλάδικο, στο τέλος θα το κάψει κι αυτό και θα καεί και ο ίδιος στο αιώνιο πυρ των εσωτερικών απωθημένων μας. Ο δρόμος του συντηρητισμού που μας δίδαξαν τόσα χρόνια και της ισοπέδωσης κατέληξε στο να τα καίμε όλα στο βωμό της ατομικής επιτυχίας. Τι περίεργο…

Αποχρώσεις 10.11.11